De grootste uitdaging: inspireren!


Klimaatverandering. Misschien wel de grootste uitdaging waar de mensheid ooit voor heeft gestaan. En onze window of opportunity om het tij te keren sluit snel. De grootste opgave op dit moment is dan ook om iedereen te laten inzien dat er snel en ingrijpend gehandeld moet worden. Overal. System change, not climate change.

Teveel mensen zien de ernst van het probleem helaas nog niet in, sluiten zich er voor af of doen niet genoeg. Andere mensen denken juiste dingen te doen, maar doen eigenlijk veel te weinig. Velen worden verteerd door schuldgevoel of geparaliseerd door machteloosheid.

En dat kan echt anders. Sterker nog, het moet anders. Systeemverandering behoeft aanstekelijke communicatie. Communicatie over wat systeemverandering je kan bréngen in plaats van wat het je kost. Daarom biedt dit boek een inspirerend betoog om dit te realiseren.

 
de-kloof.jpg

Pre Traumatische Klimaat Paniek

Ik leerde tijdens mijn onderzoek veel over nudgen, framen, verleiden en je inleven in mensen met andere waarden om gedragsverandering te bevorderen. Maar daarnaast ontwikkelde ik ook een eigen theorie, die later werd bevestigd door het werk van de Amerikaanse psychologe Renee Lertzman. Klimaatverandering roept namelijk angstaanjagende gevoelens op (joh). En omdat informatie slechts op een rationeel niveau wordt verstrekt en er geen rekening wordt gehouden met de emotionele impact ervan, kan angst, die ene emotie waar we allemaal het liefst zo ver mogelijk vandaan blijven, ongremd woekeren. Zowel ondergronds (ontkenning) als bovengronds (paniek).

Dit is een onderwerp dat tot nu toe onderbelicht is gebleven als het over klimaatcommunicatie gaat. En eentje die ik graag wilde oppakken. Vanuit mijn beroep en passie voor tekeningen. En vanuit mijn eigen ervaring met angst en hoe ik die overwonnen heb.

Hoe mooi zou het zijn om dit met grappige en ontroerende beeldverhalen te doen? Want weinig dingen helen zo als een verhaal waarin je jezelf herkent. En weinig dingen komen zo goed binnen als een plaatje.

 
 Heeft het allemaal nog zin? En wat levert het me op?

Heeft het allemaal nog zin? En wat levert het me op?

 

Hoe het allemaal begon...

Drie jaar geleden werd ik, Anabella Meijer, gegrepen door klimaatverandering. Ik wist er altijd al vanaf, en het baarde me zorgen, maar het probleem verbleef veilig in de achtergrond van mijn geest. Door een samenloop van omstandigheden, zoals de Urgenda Klimaatzaak die gewonnen werd, een MOOC die ik volgde over klimaatverandering en nieuwe vrienden, besloot ik 'actief' te worden. Op mijn manier dan. Ik ging me inlezen en volgde colleges over Psychologie voor Duurzaamheid bij Impact Academy. Want, zo vroeg ik me af: waarom doen we zo weinig? 

Klimaatcommunicatie, ook een wetenschap

Wat ik namelijk altijd dacht, en veel mensen blijkbaar nog steeds, is dat vertellen hoe ERG het allemaal is, met héél véél feiten, wel genoeg reden is voor mensen om hun gedrag te (willen) veranderen. Het werkte toch bij mij?

*NOT*

Surprise, surprise, mensen blijken complex. En ik blijk niet per sé heel representatief. Met andere woorden: abnormaal. Moreel afwijkend gedrag, heet mijn conditie officieel.

 
KanaiKlimaatlblog_PTKP.jpg

Een stripboek....maar dan anders

Een stripboek maken is leuk en aardig, maar ik wilde een boek maken dat echt gelezen zou worden. En een stripboek maken die in een stripboekenwinkel komt te liggen is dat nu eenmaal niet..... Hoe leuk mensen tekeningen ook vinden (geloof me, ik verdien er goed mee) stripboeken bereiken doorgaans geen groot publiek. Beelden en verhalen zijn echter zeer krachtige middelen om emoties te triggeren en je aan het denken te zetten. Veel meer dan een droge folder vol met feiten.

Een stripboek dus, die ook echt gelezen zou worden. Daarom wilde ik dat het een boek zou worden die gedragen zou worden door een bestaande behoefte. En die moet je onderzoeken. Mijn aanname was dat het boek kan helpen om 'klimaatgesprekken' mee te starten. En dat mensen uberhaupt klimaatgesprekken WILLEN starten. Hiervoor heb ik twee maanden lang vele gesprekken gevoerd met mensen die zich zorgen maken over klimaatverandering, hoe en of zij een klimaatgesprek aangaan en hoe ze zich voelen en gedragen onder de zwaarte van dit vraagstuk. 

 herkenbaar? Misschien wilde jij liever wel een toetje...

herkenbaar? Misschien wilde jij liever wel een toetje...

 

Klimaatgesprek? Liever niet. Te deprimerend.

Al die open en mooie gesprekken hebben echter geleid tot het inzicht dat klimaatgesprekken zodanig taboe zijn dat mensen er vaak niet eens over willen beginnen. Het is ook nogal een kunst, om zo'n gesprek succesvol te voeren! En een boek weggeven werd als sociaal veel te riskant beschouwd... Het voelde een beetje als jehova's gedrag.

De interviews hebben ook geleid tot het inzicht dat er een groot verschil is tussen mensen die geisoleerd bezig zijn met klimaatverandering en mensen die collectief bezig zijn, en tussen mensen die zich op het probleem richten en mensen die zich op de oplossingen richten. Mensen die collectief actie ondernemen voelen zich veel krachtiger, en mensen gericht op oplossingen veel optimistischer (in de categorie open deur, maar toch).

 

Opzet: van een nadeel een voordeel maken

Mijn focus verplaatste zich dus. Het sociale taboe moest juist als kans gepakt worden! Dan maar geen gesprekken. Maar wel iets veel gavers! Een undercover guerrilla actie. Het idee ontstond om het boek anoniem te verspreiden en overal op te laten duiken. Met een prikkelende kaft die je zou uitnodigen om het te lezen en het vervolgens (anoniem) door te geven.

Ideeen moet je testen, dus ik toog met een concept van het boek naar de buitenwereld. Ik vertelde mensen over mijn idee en liet ze meekijken in mijn concept boek. Zo ontstond het idee om ansichtkaarten te maken en daar een anonieme guerilla actie mee te doen, als test.

 Foto: Rob de Kruif

Foto: Rob de Kruif

 
denhaag.jpg
delft-1.jpg
den-haag.jpg
amsterdam-1.jpg

Guerilla actie...geflopt.

De guerilla actie zou plaatsvinden op de dag van de duurzaamheid. De kaarten zouden achtergelaten worden in koffietentjes met veel hipsters, want ik was wel op zoek naar een geinteresseerde doelgroep. Op de kaarten was een prikkelende tekst geplaatst, die de lezer zou leiden naar deze website om feedback over het project te geven. 

Met honderd mensen verspreidden we dus op 10 oktober 2017 bijna 800 kaarten door heel Nederland en Belgie. En een lol dat we hadden....Terwijl je een kopje koffie drinkt, kaarten stiekem achterlaten bleek aanstekelijk. "Mission accomplished, over!"

En toen wachtte ik.
En er gebeurde..............NIKS.
Okee, drie verdwaalde kaartvinders vonden hun weg naar de website. Een ervan een wetenschapsjournalist, dat dan weer wel.

Dat is niet echt een groots resultaat.... Wat enkele mensen al tegen me hadden gezegd bleek waar: mensen hebben het veel te druk om zomaar iets op te pakken in een café en er iets mee te doen.

 

Al doende leren: het podium op!

Maar ondertussen rommelde ik verder, en iets viel me op. Ik had op een paar plekken het verhaal over mijn stripboekproject verteld. Dat verhaal dat ik snel in elkaar had gezet met wat cartoons, bleek wél aan te slaan. Dus ik vroeg om meer podia om te oefenen. Via linkedin kwam ik pardoes terecht voor een publiek van 300 klimaatprofessionals.

De zaal was moe aan het einde van een lang programma, waarin er eerder een deprimerend verhaal over de noordpool was verteld. Mensen die dagelijks bezig zijn met klimaatverandering, maar toch waren ze enorm aangeslagen. En toen kwam het stripboekproject het podium op. Glimlachjes verschenen, er werd gelachen om de grapjes en aan het eind riep iemand zelfs 'Wohoooo!'. Na afloop stonden mensen tot laat rond mijn statafel om kennis te maken en me te complimenteren op het project.

"So inspiring!"       
"You made my day! 
"
By far the best talk, and I go to a lot of these conferences..."

 
 "....and what I found out is that...I'm a freak. I mean, just look at me!"

"....and what I found out is that...I'm a freak. I mean, just look at me!"

 

Samen sterk

In de weken erna bleef ik complimenten krijgen van mensen die me hadden gezien, zelfs uitnodigingen om naar het buitenland te gaan om mijn verhaal te vertellen. Niet betaald ;) maar blijkbaar had het verhaal een snaar geraakt. Visueel, met humor, optimistisch, en toch de shit benoemend. Kwetsbaar en toch hoopvol. Een gouden combinatie. En precies de combinatie die ik in het boek zélf wil realiseren.

Momenteel werk ik part-time verder aan het boek. En het mooiste is: ondertussen heb ik zoveel erover gepraat dat er al mensen zijn die willen bijdragen. Zo wordt dit een cross-mediaal project. Het verenigt wetenschapsjournalistiek met psychologie, journalistieke transformatieverhalen over echte mensen ontmoeten fictieve beeldverhalen, en er is een activerend werkboek ontworpen door een coach/facilitator. Er worden events met comedy aan gekoppeld. Want wicked problems kunnen nu eenmaal niet opgelost worden door alléén een stripboek, hoe graag ik dat ook zou willen :)

 


 
bats-and-birds.jpg