Hallelujah! Leve de groene kerk!

 

I want to break free! I want-tooo-breeeaaak-freeeee! 
I want to break free from you gas and your oil and the mess that you leeeeaaaveeee
I want to break freeeee....
God knows.....God knows I want to break freeeee.

I've fallen in lo-hove! I've-faa-lleen-innn-looovee!
I've fallen in love with the sun and the wind and it's all that we neeeeeeed
I've fallen in looovee...
[...]

Deze 'klimaatcover' van Queen was een van de vele liedjes die we afgelopen zaterdag zongen terwijl we, onder begeleiding van het Klimaatkoor, door Amsterdam liepen in een stoet van duizenden. Alweer voor de derde keer in minder dan drie jaar gingen mensen met honderduizenden wereldwijd de straat op om aandacht te vragen voor klimaatverandering. Als dát geen beweging is.

En terwijl we daar zo liepen, liedjes zingend waaronder klassiekers zoals The times they are a changin', voelde het toch een beetje alsof we een evangelisch clubje waren. Het wordt ons immers vaak genoeg verweten. Wij die bezig zijn met de ernst van klimaatverandering, op al onze zéér verschillende manieren, zouden 'de groene kerk' zijn. Tja, wás dat maar zo. De realiteit is dat dat te veel eer is. Als we écht een kerk waren, dan hadden we niet een schamele 8.000 man op de been gebracht in Amsterdam, maar heel veel meer.

Florian Wolff en Klimaatkoor maken het podium onveilig. Sharon & Maureen Photography

de ultieme case study

Wat hebben religies dat klimaatactivisme NIET heeft? Dat is in ieder geval de legitieme vraag die George Marshall opwerpt in zijn boek Don't even think about it: why our brains are wired to ignore climate change. Terwijl hij, enigszins ongemakkelijk, plaatsneemt in een evangelische dienst van Lakewood Church die WEKELIJKS 25.000 mensen trekt. Het is meer een stadion dan een kerk. En er kijken nog 6x zoveel mensen mee via internet. Daar kan Greenpeace of Marjan Minnesma alleen nog maar van dromen.

Na afloop klaagden veel mensen dat de NOS de wereldwijde marsen niet genoeg aandacht gaf. Een evangelische kerk zoals Lakewood maakt echter zijn eigen media, haalt zijn eigen geld op en dat allemaal op basis van de experience die het biedt. Religie is booming in de hele wereld, terwijl de acceptatie van klimaatfeiten piepend tot stilstand komt. In de VS onder Trump wordt de klimaatwetenschap zelfs de nek omgedraaid. Is er niet IETS dat we kunnen leren van het succes van geloof?

Bare with me. Ik weet dat geloof en klimaatwetenschap voor velen op gespannen voet met elkaar staan. Velen zullen zelfs religie de schuld geven van klimaatontkening (wat overigens niet klopt). Maar houd vol en denk even mee: geloven heeft wel wat gemeen met het accepteren van klimaatwetenschap. Kijk maar:

  • Het bestaan van een godheid accepteer je van een autoriteit; klimaatwetenschap van het IPCC;
  • Voor het geloof moet je afzien van aardse geneugten op de korte termijn; voor het klimaat ook;
  • Religies stellen een abstracte en vage beloning in de verre toekomst, klimaat maatregelen ook; 
  • Er is een gemeenschap die je in de gaten houdt; dat doen je klimaatjes ook ;)

Je zou zelfs kunnen stellen dat religie moeilijker te verkopen is dan klimaatverandering. Bewijs maar eens dat God of een leven na de dood bestaat. De smeltende gletsjers kun je tenslotte al zien! De oogsten mislukken nu al door een veranderd klimaat. Maar het mag niet baten.

The devil is in the details

Er zijn natuurlijk ook verschillen. George spreekt Ara Norenzayan, sociaal psycholoog aan de universiteit van British Columbia, die zich tot taak heeft gesteld om de succeselementen te onderscheiden van de grote wereldreligies. De succesvolle aanbieders in de markt der zieltjeswinners, zeg maar. Hij onderscheidt drie kernelementen: de zending, de geloofsgemeenschap en het feit dat de korte termijnwinst bestaat uit deel maken van die geloofsgemeenschap. Dus niet het leven na de dood als beloning, maar de kerk die je ook nog helpt met je schuldprobleem. 

Nee, dan wij. Klimaatwetenschap presenteert de (anstaanjagende) feiten, en laat je vervolgens aan je lot over. Dan komt er een vegetarier en die zegt tegen je dat je de wereld wilt vermoorden door vlees te eten. En thuis moet je zelf maar uitvogelen wat je allemaal niet moet omgooien in je leven om het klimaat te redden. Lekker inspirerend. 

Dat kan dus anders. En dat wordt ook gedaan. Initiatieven zoals Viva las Vega's promoten een vegan lifestyle door accent te leggen op hoe lekker het is. Urgenda laat je zien dat het kán, je huis energieneutraal krijgen, met inspirerende voorbeelden en een ambitieus actieplan, een soort Deltaplan voor energie. De Opgewekte Woningclub pakt buurtbewoners bij de hand en begeleidt ze spelenderwijs door het vraagstuk van energiemaatregelen, met als doel realisatie. Futerra maakte het boek Only Planet (pun intended), over een geweldige vluchtloze vakantie. Lekker concreet allemaal. Inspirerend ook.

Maar er ontbreekt nog iets. Want waar is de liefdevolle steun voor als de Pre Traumatische Klimaat Paniek je weer te pakken krijgt? Waar is de vergeving als je toch weer stiekem spekjes bakt of naar Barcelona vliegt? Ben je dan een verloren zondaar en een hypocriet? Zijn we zó hard voor elkaar? En werkt dit niet juíst het gevreesde 'moral licensing' in de hand, waarbij je na het inschroeven van een paar ledlampjes tevreden in je fourwheeldrive stapt?

De openbaring

Een interessante vraag is dus: hoe zou een evangelische voorganger een succesvolle klimaatbeweging samenstellen? Deze vraag legt George voor aan Joel Hunter, leider van de Northland Church in Florida. Deze man, geenszins een linkse rakker, is diep overtuigd van de ernst van klimaatverandering. Zijn advies: 

  • creer een gemeenschap van gelovigen, waar je imperfect mag zijn en elkaar steunt
  • zorg voor een publiek moment van keuze, waarin de gelofte wordt afgelegd (de 'altar call')
  • altijd direct menselijk contact bij de werving (niet: kijk voor meer info op de website)
  • deel persoonlijke openbaringsverhalen
smoke.jpg

Vooral het laatste raakt bij mij een snaar. Gelovigen spreken over een moment van 'openbaring' toen ze beseften hoe erg klimaatverandering is. Religieuze taal natuurlijk. Maar ook niet gelovigen kennen dit. We hebben allemaal zo'n moment gehad. Het moment dat we ineens wisten: dit moet anders. Ik ga het anders doen.

Transformatieve momenten, en transformatieve verhalen, zijn universele, krachtige instrumenten die keer op keer hun kracht bewijzen en bijzonder grote invloed kunnen uitoefenen op de mensen om ons heen. Zoals het verhaal van Susanne, die ik vorige week sprak voor mijn stripboek-over-klimaatproject. Ze vertelt over dat moment dat haar levenspad compleet veranderde.

Vlak voor haar studie bedrijfskunde, maakte ze met haar ouders een reis maakt door de VS. Ze zou het bedrijfsleven ingaan, en geld verdienen, veel geld. Maar toen was ze daar. Machtige natuur, die grote indruk maakte. Zoals de Grand Canyon, waar ze de reisleider sprak. Hij vertelde een geinspireerd verhaal over hoe belangrijk becherming van het gebied is. Over het gevaar waarin het verkeert. Geintrigeerd vroeg ze door: is het echt zo erg? En toen vertelde hij over klimaatverandering. En over hoe hij, toen hij dat te weten kwam, zijn leven had omgegooid om zich daarvoor in te zetten.

Het verhaal maakte diepe indruk. Je kunt het je ook voorstellen: daar op die plek, omringd door stilte en de sporadische roep van een arend. Susanne besloot geen bedrijfskunde te studeren. Er zijn belangrijker dingen in het leven dan geld. Het werd Aardwetenschappen.

tijd voor een Groene kerk?

Toen zij mij haar verhaal vertelde, voelde ik het tot in mijn tenen. Ik heb door mijn project al meerdere van dit soort verhalen gehoord. Ik heb zelf ook zo'n verhaal. Wat ze allemaal gemeen hebben is dit: na de 'openbaring' komt wanhoop, en na wanhoop kun je kiezen. Tussen de ogen sluiten, slechts af en toe verstoord door een ongemakkelijk gevoel terwijl je aan je wijntje nipt, óf je leven omgooien. Actief worden, hoe dan ook.

En dan is het veel makkelijker als je dat samen kunt doen. Want alleen is maar alleen. Tijdens het vooronderzoek voor het stripboekproject merkte ik namelijk dat hoe geisoleerder iemand is (lees: geen onderdeel van een groep of beweging), hoe meer wanhoop, frustratie of gelatenheid er leeft over klimaatverandering. Voor sociaal psychologen zoals Ara is dit natuurlijk een open deur. Voor religieuze leiders zoals Joel ook. Duh.

Maar in de groene beweging is de geisoleerdheid onder mensen die bewust zijn van de ernst van het probleem nog erg groot. Zelfs klimaatwetenschappers rouwen vaak in stilte. Dat kan niet gezond zijn.

Wat te doen? De kerk laat het zien: zoek anderen op en zet samen de schouders eronder. Haal energie uit de verhalen van anderen. Samen rouwen ook, om wat verloren dreigt te gaan, bijvoorbeeld met de klimaatlintjes. Als je dit geheel zou ontwerpen, dan kom je uit bij de Nederlandse klimaatbeweging, of wat daar tenminste aan het ontstaan is. Een gemeenschap, van mensen die elkaar en hun projecten kennen. Een echte groene kerk?

Want samen gaat dat nu eenmaal veel makkelijker.
Al helemaal als je ook nog lekker samen kan zingen!


Beelden gebruiken: dat mag!

Je bent vrij om bovenstaande tekeningen niet-commercieel te gebruiken, zolang je mijn beelden niet aantast (tekst, kleur en handtekening aanpassen) en mij noemt met link naar deze website (Anabella Meijer - www.kanai.nl). Enjoy!