Je ziet wat je bent

Een tijd terug deed ik mee aan een training in persoonlijke ontwikkeling. Er werd aan de groep gevraagd om rond te lopen en tegen een willekeurige andere te zeggen: “wat ik leuk vind aan jou is .... en wat ik van je kan leren is ....”. De ander mocht alleen “dank je” zeggen. En dan ging je door. Soms was jij degene die begon, dan weer de ander. Het was fijn om te doen, want wie krijgt er niet graag en compliment?

Vervolgens werd de oefening omgekeerd. Nu moesten we het volgende zeggen: “wat ik NIET leuk vind aan jou is .... en wat je eraan kan doen is ....”. De ander mocht ook nu alleen “dank je” zeggen. Uiteraard zorgde deze kwinkslag voor ongemakkelijk gegiegel en angstige blikken. Maar we deden het. Wat daarna gebeurde veranderde mijn kijk op mijzelf voorgoed.

Wat bleek: eigenschappen die in de eerste ronde een compliment waard waren geweest, werden in de tweede ronde verbeterpuntjes. En het viel me op, hoezeer mensen hun eigenschappen op mij projecteerden. Een sensuele vrouwelijke vrouw complimenteerde me op mijn vrouwelijkheid, terwijl een sterke mannelijke vrouw me bekritiseerde op mijn afwachtendheid. Zelf deed ik uiteraard hetzelfde.

Allemaal projectie dus. Mijn innerlijke wereld getoond op het grote scherm der anderen. Of zoals Anais Nin het ooit zo mooi formuleerde: "we don’t see things as they are, we see things as we are".

De ervaring liet me achter in verwondering en verbijstering. Natuurlijk, ik weet dat we allemaal anders in het leven staan. Maar dat het zó subjectief kon zijn... De implicaties hiervan zijn enorm. De manier waarop wij naar de wereld kijken komt tot uiting in alles wat we doen, van meedoen aan oefeningen tijdens een training tot je mening vormen over klimaatverandering. Je wereldbeeld is vaak onzichtbaar, verscholen achter woorden en discussies, en zorgt voor veel onbegrip en irritatie, wat weer in de weg staat naar brede steun voor effectieve maatregelen tegen klimaatverandering.

Een tijd terug was daarom Annick de Witt te gast bij Impact Academy om meer te vertellen over wereldbeelden. Kort gezegd is een wereldbeeld een onontkoombaar, overkoepelende systeem van betekenis en betekenisgeving die in aanzienlijke mate bepaalt hoe mensen de werkelijkheid interpreteren, vaststellen en co-creëren.

De Witt onderscheidt vanuit haar onderzoek vier wereldbeelden die tegelijkertijd aanwezig zijn in dit tijdsgewricht. Ze benadrukt dat de verschillende wereldbeelden elkaar weliswaar in de tijd opgevolgd hebben, maar dat er geen waardeoordeel aan hangt. Elk wereldbeeld heeft componenten die ongunstig kunnen uitpakken voor de planeet.

Het traditionele wereldbeeld legt de nadruk op autoriteit van religieuze bron, vaste sociale rollen, opoffering, collectiviteit en spiritualiteit.

Mensen met een traditioneel wereldbeeld zijn doorgaans gelovig en zullen niet snel op de barricades springen voor het klimaat, en in sommige gevallen zelfs wetenschappelijk bewijs afwijzen.

traditioneel.jpg

Het moderne wereldbeeld belichaamt geloof in vooruitgang, een belangrijke rol voor de wetenschap en objectiviteit, individuele vrijheden, ondernemerschap en hedonisme.

Dit typisch 'westerse' wereldbeeld, met zijn materialistische lifestyle, wordt wel eens als de kern van het probleem aangewezen, zeker in combinatie met het vaak ermee samenhangende technologisch- en marktwerkings-optimisme.

modern.jpg

Het postmoderne wereldbeeld verwerpt objectiviteit en is kritisch op alle vormen van autoriteit, wetenschap incluis. Meerdere vormen van kennis worden omarmd, diversiteit en inclusiviteit worden gevierd.

Representatieve aanhangers van dit wereldbeeld zijn vaak (milieu)activisten, mensen die openlijk stellingnemen in maatschappelijke debatten. De toon is meestal polariserend, waardoor de verchillende kampen zich ingraven.

postmodern.jpg

Het integratieve wereldbeeld doet zijn naam eer aan door graag groot te denken en te werken aan verbinding. Synthethisering, holisme en zelfontplooing staan centraal.

Dit uit zich in New-age spiritualiteit, de neiging om nogal naief in de wereld te staan, of juist te bezwijken onder de complexiteit van alles en zich navelstaarderig terug te trekken, bijvoorbeeld in persoonlijke ontwikkelings-trainingen...

integratief.jpg

De studie naar wereldbeelden is nieuw en niet onomstreden. Een wereldbeeld is namelijk best een vaag begrip. Het omvat elementen als religie maar is er niet synoniem mee, je kunt immers ook een wereldbeeld hebben als je niet gelovig bent. Het is ook niet hetzelfde als een ideologie, aangezien het concept wereldbeeld een intrinsieke relativiteit belichaamt, terwijl een ideologie claim legt op de waarheid. Het wereldbeeldconcept heeft ook overlap met psychologische eigenschappen, waardoor het weer in het mijnenveld van psychische gezondheid terechtkomt. 

Bovendien zegt het concept duidelijk niet alles. Je kunt immers prima als wetenschapper klimaatverandering bestuderen terwijl je ook gelovig christen bent, of als atheistische marktwerking-enthousiasteling hardnekkig klimaatverandering ontkennen.

Een wereldbeeld is duidelijk een complex gegeven. En het is vooral ook belangrijk om te erkennen dat elk wereldbeeld ook positieve aspecten heeft, zeker ook in relatie tot klimaatverandering. De beste manier om met die complexiteit om te gaan is door erop te reflecteren.

wereldbeeldhouwen...

wereldbeeldhouwen...

Annick de Witt sloot daarom de sessie bij Impact Academy af met een serie oefeningen. In duo’s praatten we over onze wereldbeelden, met de nadruk op wat de valkuil is van je eigen wereldbeeld, én wat je kunt leren van het wereldbeeld dat het meest veraf van je ligt. 

Het mooie van deze benadering is dat je bewustzijn kweekt over waarom je bepaalde dingen vindt en je beseft dat je er ook anders tegenaan zou kunnen kijken. En niet te vergeten: dat je begrip kweekt voor andersdenkenden. Zodat je de volgende keer in een klimaatdiscussie wellicht beter de ander kunt bereiken.

Wil je weten wat je jouw wereldbeeld is? Doe dan de test. Waarschijnlijk zal ook bij jou geen eenduidig wereldbeeld eruit rollen. Een mens is nu eenmaal niet makkelijk in een hokje te stoppen... 


Beelden gebruiken: dat mag!

Je bent vrij om bovenstaande tekeningen niet-commercieel te gebruiken, zolang je mijn beelden niet aantast (tekst, kleur en handtekening aanpassen) en mij noemt met link naar deze website (Anabella Meijer - www.kanai.nl). Enjoy!